Chủ động ứng phó các sự cố bức xạ

Thanh tra an toàn bức xạ và đo lường tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh.

Những năm gần đây, tình hình ứng dụng bức xạ và hạt nhân trên địa bàn tỉnh ngày càng gia tăng. Toàn tỉnh hiện có 137 cơ sở bức xạ với 502 nguồn bức xạ các loại (trong đó 57 cơ sở X-quang trong y tế với 134 thiết bị X-quang, CT Scanner và nguồn phóng xạ trong y học hạt nhân và xạ trị; 80 cơ sở trong công nghiệp với 368 nguồn bức xạ) được cấp phép sử dụng. Theo ông Nguyễn Văn Đông, Trưởng phòng Quản lý chuyên ngành, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh: Để hạn chế tối đa nguy cơ mất an toàn bức xạ, trước khi đưa vào sử dụng, vận hành nguồn bức xạ, thực hiện quản lý chặt chẽ ngay từ khâu khai báo, thẩm định cấp phép. Từ đầu năm đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ tư vấn, hướng dẫn và thẩm định cấp phép cho 23 cơ sở bức xạ X-quang y tế. Việc tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ đề nghị cấp phép được thực hiện qua Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh, Sở tiến hành xử lý và thẩm định cấp phép cho các cơ sở X-quang nhanh chóng, bảo đảm trước thời gian quy định. Từ đó, cập nhật thông tin về cơ sở bức xạ và nguồn phóng xạ, thống kê đầy đủ, chi tiết, rõ ràng.

Sau khi cấp phép, Sở Khoa học và Công nghệ thường xuyên giám sát, thanh, kiểm tra các nguồn phóng xạ theo kế hoạch hoặc định kỳ. Trong cuộc thanh tra tháng 6 vừa qua tại 8 cơ sở y tế sử dụng phương tiện đo nhóm 2 trong hoạt động khám, chữa bệnh và các thiết bị X-Quang y tế như máy X-quang thường quy, máy CT, máy X-quang chụp răng, máy đo loãng xương,… Đoàn yêu cầu cụ thể về việc thực hiện quy định vận hành, sử dụng máy X-quang y tế, bảo đảm che chắn xung quanh phòng máy không để lọt tia, không có sự cố bất thường xảy ra, thực hiện nội quy an toàn phòng X-Quang, thiết bị cảnh báo, khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên bức xạ, đọc liều kế cá nhân định kỳ đầy đủ,...
Về các hoạt động bảo đảm an toàn bức xạ khác, Sở Khoa học và Công nghệ triển khai thực hiện điều tra, đánh giá hiện trạng các cơ sở bức xạ và nghiên cứu đánh giá liều chiếu xạ y tế, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ trên địa bàn tỉnh. Phối hợp triển khai nghiên cứu đề tài “Ứng dụng công nghệ IOT (Internet Of Things) và ứng dụng điện tử hạt nhân để phát hiện nguồn phóng xạ nằm ngoài kiểm soát pháp quy phù hợp với các cơ sở thu mua và tái chế sắt, thép phế liệu trên địa bàn tỉnh”. Thường xuyên đánh giá, quan trắc phông phóng xạ môi trường không khí, đất, nước,… theo định kỳ. Để chủ động ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân và các tình huống khẩn cấp, Sở Khoa học và Công nghệ trang bị các thiết bị chuyên dụng sử dụng khi cần thiết, tổ chức đào tạo, tập huấn thường xuyên cho lực lượng ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân cấp tỉnh và cấp cơ sở.
Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về an toàn bức xạ được đẩy mạnh thông qua tổ chức hội nghị, hội thảo, lớp tập huấn, tin, bài, phóng sự,… Ngoài thông tin trên các phương tiện báo, đài, mỗi cán bộ thực hiện công tác thanh, kiểm tra cũng thường xuyên phổ biến, hướng dẫn các văn bản quy phạm pháp luật, cập nhật kiến thức cho cán bộ, nhân viên của cơ sở bức xạ. Nhờ vậy, ý thức chấp hành các quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn bức xạ trong hoạt động của cơ sở ngày càng nâng cao, sai phạm về công tác đảm bảo an toàn bức xạ ít xảy ra. Riêng trong đợt thanh tra tháng 6 vừa qua, Đoàn Thanh tra không phải đưa ra xử phạt vi phạm nào đối với các cơ sở X-Quang y tế. Toàn tỉnh chưa có sự cố bức xạ hạt nhân nào xảy ra, đo, khảo sát các chỉ số về môi trường đều có hàm lượng phóng xạ dưới ngưỡng cho phép. 
Tuy nhiên, công tác quản lý an toàn bức xạ còn một số bất cập.  Việc cấp phép nguồn phóng xạ, các thiết bị bức xạ trong công nghiệp thuộc thẩm quyền của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, công tác phối hợp trong thẩm định cấp phép chưa tốt nên việc thống kê, theo dõi hoạt động của các cơ sở bức xạ trong công nghiệp còn gặp nhiều khó khăn. Chưa có quy trình cụ thể hướng dẫn việc đánh giá an toàn đối với thiết bị X-quang can thiệp, X-quang di động (chụp tại giường bệnh), X-quang đo độ loãng xương…
Để duy trì, bảo đảm an toàn bức xạ trên địa bàn, Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục làm tốt việc cấp phép, kiểm tra sau cấp phép nhằm giám sát chặt chẽ sự tuân thủ, chấp hành pháp luật của các cơ cở bức xạ; theo dõi phê duyệt kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ tại các đơn vị; đào tạo tập huấn, thông tin tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn bức xạ và có ý thức phòng tránh nguy hiểm phóng xạ… để hạn chế tối đa những thiệt hại có thể xảy ra.