Nền nhà chỉ là những mảnh gạch non xếp tạm luôn  nhầy nhụa bởi than, nước ngâm tẩy trắng, ứ đọng lại, tạo thành một đống hỗn độn bốc mùi hôi thối, bao trùm cả một khúc đê sông Cầu. Còn những người tham gia sản xuất thì không găng tay, không bảo hộ lao động cầm dao tách mỡ, làm sạch lông từ những mảng bì lợn đang dần bị phân huỷ, trong một môi trường làm việc vô cùng mất vệ sinh. Ai có thể ngờ rằng những miếng bì lợn được chế biến theo cách này liệu có xuất hiện trong các quán nhậu, bữa cơm của mọi nhà?

Những bao tải chứa đầy bì lợn được thu gom từ các điểm giết mổ, các chợ trong vùng, do một đội quân chuyên thu mua thực hiện, được đưa về Thọ Đức chế biến. Trong các bao tải ấy, có những bao chứa da của những con lợn đã giết mổ từ nhiều ngày trước, đang bốc mùi xú uế. Những đống da lợn đó được đem vào các “xưởng chế biến” ven sông Cầu. Nói là xưởng chế biến, song thực chất chỉ là những lều, quán dựng tạm ngay sát chân đê sông Cầu (vi phạm Luật Đê điều) với đủ thứ dây dợ lằng nhằng, bể hoá chất, bếp than... Và quá trình chế biến được thực hiện. Bì lợn được đưa vào 1 chảo lớn luộc, sau đó đem ra tách bỏ mỡ, đánh sạch lông, tiếp đến ngâm một thời gian nhất định trong bể có chứa hoá chất tẩy trắng, rồi đem ra phơi ở mái đê. Nếu thời tiết mưa thì đem vào lò sấy bằng than. Khi phơi khô xong đem bán. Đầu mối thu mua chính là cơ sở của hộ anh Vĩ (tức Doanh nghiệp Hoàng Hải). Ước tính mỗi ngày các cơ sở này chế biến từ 5- 6 tạ bì lợn, và kèm theo hàng chục m3 nước thải đen ngòm chứa hoá chất, mỡ lợn xả thẳng ra sông Cầu.

 Ông Hoàng Đắc Tư, Chủ tịch UBND xã cho biết: nghề chế biến bì lợn thâm nhập vào địa phương cách đây từ 5- 6 năm. Hộ đầu tiên làm nghề này là gia đình anh Nguyễn Hữu Vĩ, thôn Thọ Đức. Trong quá trình làm ăn ở các nơi, nhận thấy đây là nghề có lợi nhuận, dễ làm, vốn đầu tư không lớn. Ban đầu sản xuất ngay trong làng nhưng nước thải trong khi sản xuất có chứa, mỡ và hoá chất tẩy rửa làm chúng phân huỷ nhanh, gây ô nhiễm môi trường của các hộ dân trong làng. Trước thực tế này, chính quyền địa phương phối hợp với các ngành chức năng của huyện xử lý kiên quyết, yêu cầu hộ anh Vĩ không được sản xuất trong khu dân cư. Sau khi bị đình chỉ cơ sở này đã chuyển địa điểm sản xuất ra bờ ven đê sông Cầu.

Từ một hộ ban đầu, nay tăng lên gần 10 hộ xây dựng lều, nhà tạm ven sông để chế biến bì lợn. Nước thải từ các hộ sản xuất đang đang hàng ngày làm gia tăng tốc độ ô nhiễm của dòng sông Cầu. Về phía địa phương đã tiến hành xử lý vi phạm hành lang bảo vệ đê điều. Thời gian vừa qua, địa phương đã kiến nghị các cơ quan chuyên môn tiến hành kiểm tra, đặc biệt Phòng Cảnh sát Môi trường (Công an tỉnh) đã xử phạt doanh nghiệp Hoàng Hải 14 triệu đồng, tuy vậy hiện tại doanh nghiệp này vẫn tiếp tục sản xuất.

Theo thông tin của địa phương tất cả các hộ đang chế biến bì lợn ở Thọ Đức đều là người nhà, anh em, họ hàng của doanh nghiệp Hoàng Hải. Tại đây giải quyết việc làm cho khoảng 20- 30 lao động, thu nhập bình quân từ 1,5 – 2,5 triệu đồng/tháng. Mặc dù chưa có kết luận cụ thể về mức độ ảnh hưởng từ việc chế biến bì lợn, song những người lao động làm việc trong điều kiện môi trường mất vệ sinh, thiếu sự an toàn như vậy cũng là một vấn đề đáng nói. Anh Vĩ phân bua: “Cũng biết là phương pháp chế biến bì lợn thủ công làm ô nhiễm môi trường. Nhưng trước đó, do khu vực đất mà doanh nghiệp xin để xây dựng cơ sở chế biến vẫn chưa hết hợp đồng với các hộ thuê để sản xuất gạch thủ công, nên cơ sở chưa di chuyển được. Thời gian tới doanh nghiệp sẽ tự san lấp mặt bằng, xây dựng cơ sở sản xuất gắn với xử lý môi trường”.

Kế hoạch của doanh nghiệp Hoàng Hải đến khi nào mới thành hiện thực? câu trả lời này vẫn còn ở phía trước. Không biết, anh Vĩ chủ nhân lớn của những điểm chế biến này phải chăng vì lợi ích kinh tế mà quên đi rằng, việc chế biến bì lợn tuỳ tiện, không tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, không chỉ làm gia tăng mức độ ô nhiễm của dòng sông Cầu, mà trước mắt là chính sức khoẻ những người thân của anh đang hàng ngày bị đe doạ và nguy cơ bệnh tật có thể xảy ra bất cứ lúc nào!

Bài, ảnh: Uyên – Anh