Xin được là học trò của các cụ, từ giai điệu đến lời ca và đến cả cái cách hát không nhạc đệm (Về khúc ca Dòng trăng lúng liếng). Đây cũng chính là sự hấp dẫn ma mị khiến người con quê hương Hà Nam sau khi nghỉ hưu đã chọn làng Phật Tích, Tiên Du là nơi định cư hiện nay.

Người nhạc sĩ của những ca khúc vượt thời gian Trên công trường rộn tiếng ca, Hương hồi xứ Lạng, Mai em mười bảy… suốt ngày lang thang ở các làng Quan họ gốc để được tắm hồn trong dòng âm thanh dân tộc đặc sắc này. Ông thường về thăm làng Diềm nơi có đền thờ Thuỷ tổ Quan họ để được ngồi tựa gốc lan nghe dòng nhạc hoà vào dòng sông Cầu chảy dạt dào mãi không nguôi trong tâm khảm. Và niềm say mê sáng tạo đã vụt đến khiến ông hăm hở viết ra những phác thảo ban đầu cho vở kịch hát Nàng Nhũ Hương. Ông dựng lại nguồn gốc Quan họ từ thuở xa xưa, dựng lại đời sống ca hát trong lao động của người nông dân Kinh Bắc từ thời ấy để có được di sản văn hoá phi vật thể cho nhân loại hôm nay.

Nàng Nhũ Hương sinh ra từ truyền thuyết huyền ảo bên bờ sông Cầu. Chuyện rằng người con gái ấy từ đâu tới không ai biết. Chỉ biết nàng là hương trời sắc nước tuổi trăng tròn lẻ đi đến đâu cũng có mây vàng che trên đầu. Khi thích hát thì nàng hát mê say lòng người, đôi gò bồng đảo toả lan ra mùi hương thơm kỳ lạ. Lúc không thích hát mà bị gò ép thì nàng không những hát rất dở mà gò bồng đảo lại còn bốc lên mùi khó chịu. Bởi vậy dân làng đặt tên cho là Nàng Nhũ Hương.

Trong cái mộng mị của truyền thuyết ấy nhạc sĩ Ngô Quốc Tính đã viết riêng khúc ca dành cho nàng ngay đoạn mở đầu vở kịch hát lấy tên là Dòng trăng lúng liếng. Trong âm hưởng dân ca Quan họ ông đã phát triển lên, lấy cái nền đệm của hai bè nam khoẻ và nữ dịu dàng e lệ của lối hát đối quan họ cho ca khúc vượt lên lảnh lót. Chất Quan họ đặc trưng vang rền nền nảy đậm nét trong bè đệm này. Bè nam hát Ta ra rang tình tang bồng thì bè nữ hát Hự hồi hư hồi hư, hai bè quyện vào nhau như tình yêu nam nữ, như dòng sông lao xao sóng nước, như dòng âm thanh Quan họ từ xưa chảy về. Lời ca khúc hát về nàng Nhũ Hương mà lại là lời hát về chị Hai Quan họ, về nền văn hoá đậm bản sắc dân tộc nơi đây: Lúng liếng quai thao lúng liếng dao cau chị Hai têm trầu cánh phượng vấn vít tình ai. Lúng liếng sao Hôm lúng liếng sao Mai đong đưa canh dài Quan họ quấn quýt tình ai. Lúng liếng hoa lan lúng liếng hoa ngâu nhuộm xanh xanh tiếng chuông chùa boong binh bình boong. Lúng liếng hoa cau nép trang sách, trang sách giật mình hoá tiến sĩ nhà thơ.

Mặc dù khúc ca dành riêng cho nàng Nhũ Hương viết ra rất nhanh, nhưng nhạc sĩ Ngô Quốc Tính còn để nhiều ngày lắng nghe hát canh hát đối quan họ nữa để tiếp tục hoàn thiện thêm. Năm 2008 ca khúc mới cơ bản hoàn chỉnh hát theo hình thức Acappella (không nhạc đệm) và ông cho sinh viên Trường Trung cấp văn hoá nghệ thuật tỉnh Bắc Ninh dàn dựng chuẩn bị tham gia Hội diễn các trường văn hoá nghệ thuật toàn quốc. Tiết mục Dòng trăng lúng liếng này đã đạt Huy chương Vàng.

Đầu năm 2009 Đoàn dân ca Quan họ Bắc Ninh đã dàn dựng ca khúc Dòng trăng lúng liếng chào mừng đại hội Hội Nhạc sĩ Việt Nam và ngày thành lập Đoàn dân ca quan họ.

Đầu năm 2009 Hội nhạc sĩ Việt Nam đã trao giải Nhất ca khúc nghệ thuật (romance) cho tác phẩm Dòng trăng lúng liếng này. Đó là sự khẳng định cho hướng sáng tác dựa trên âm hưởng dân ca mang đầy tính sáng tạo của nhạc sĩ Ngô Quốc Tính. Sau khi công bố, Đài Tiếng nói Việt Nam đã dàn dựng thu thanh ca khúc này qua sự trình bày của nhóm nhạc Phương Bắc.

Nhạc sĩ Ngô Quốc Tính bằng lao động nghệ thuật của mình đã thêm một lần làm sáng lên quê hương Quan họ. Tuy nhiên, ông vẫn chỉ coi đó là một chút âm thanh mảnh mai nho nhỏ tri ân quê hương mới của mình. Rõ ràng ông còn đang ấp ủ nhiều khát khao sáng tạo nghệ thuật mới về miền quê thơ mộng này.

Phạm Thuận Thành

Thường Vũ, An Bình, Thuận Thành